TS 16949 OTOMOTİV SEKTÖRÜ İÇİN KALİTE YÖNETİN SİSTEMİ

TS 16949 dünyadaki otomotiv devlerinin geliştirmiş olduğu otomotiv yan sanayisini içine alan bir uygulama standardıdır ve belgelendirilmektedir
ISO/TS 16949 Teknik Spesifikasyonu, Ford, Chrysler ve General Motors tarafından tanımlanmış QS 9000, Fransız EAQF, Alman VDA ve İtalyan ANFIA Otomotiv Standartlarının gerekliliklerini karşılayacak şekilde oluşturulmuştur. 1999 yılında QS 9000 temeli üzerine ek zorunluluklarla inşa edilmiş olan standart, ISO 9001:2000 revizyonunu takiben ISO 9001:2000 referans alınarak 2002’de Süreç bazlı olarak revize edilmiştir.
Ulusal veya bölgesel standartlar arasında farklılıkları entegre etmeyi, mükerrer denetleme, belgeleme uygulamalarını ortadan kaldırmayı amaçlayan ISO/TS 16949 dünya otomotiv ana sanayi firmalarının büyük çoğunluğunca kabul görmektedir.

TS 19694 STANDART MADDELERİ

0.1 Genel
0.2 Proses Yaklaşımı
0.3 ISO 9004 İle İlişkiler
0.3.1 IATF ISO/TS 16949:2002 Kılavuzu
0.4 Diğer Yönetim Sistemleriyle Uyumluluk
0.5 Bu Teknik Şartnamenin Amacı

1 Kapsam
1.1 Genel
1.2 Uygulama

2 Referanslar
3 Terimler Ve Tarifler
3.1 Otomotiv Endüstrisi İçin Terimler Ve Tarifler

4 Kalite Yönetim Sistemi
4.1 Genel Şartlar
4.1.1 Genel Şartlar – Ek
4.2 Dökümantasyon Şartları
4.2.1 Genel
4.2.2 Kalite El Kitabı
4.2.3 Dökümanların Kontrolü
4.2.3.1 Mühendislik Spesifikasyonları
4.2.4 Kayıtların Kontrolü
4.2.4.1 Kayıtların Saklanması

5 Yönetim Sorumluluğu
5.1 Yönetimin Taahhüdü
5.1.1 Proses Verimliliği
5.2 Müşteri Odaklılık
5.3 Kalite Politikası
5.4 Planlama
5.4.1 Kalite Hedefleri
5.4.1.1 Kalite Hedefleri – Ek
5.4.2 Kalite Yönetim Sisteminin Planlanması
5.5 Sorumluluk, Yetki Ve İletişim
5.5.1 Sorumluluk Ve Yetki
5.5.1.1 Kalite Sorumluluğu
5.5.2 Yönetim Temsilcisi
5.5.2.1 Müşteri Temsilcisi
5.5.3 İç İletişim
5.6 Yönetimin Gözden Geçirmesi
5.6.1 Genel
5.6.1.1 Kalite Yönetim Sistemi Performansı
5.6.2 Gözden Geçirme Girdisi
5.6.2.1 Gözden Geçirme Girdisi – Ek
5.6.3 Gözden Geçirme Çıktısı

6 Kaynak Yönetimi
6.1 Kaynakların Sağlanması
6.2 İnsan Kaynakları
6.2.1 Genel
6.2.2 Yeterlilik, Bilinç Ve Eğitim
6.2.2.1 Ürün Tasarım Yetenekleri
6.2.2.2 Eğitim
6.2.2.3 İşbaşı Eğitimi
6.2.2.4 Çalışanların Motivasyonu Ve Yetkelendirilmesi
6.3 Alt Yapı
6.3.1 Fabrika, Tesis Ve Ekipman Planlama
6.3.2 Acil Durum Planları
6.4 Çalışma Ortamı
6.4.1 Ürün Kalitesini Sağlamak İçin Personel Emniyeti
6.4.2 Tesislerin Temizliği

7 Ürün Gerçekleştirme
7.1 Ürün Gerçekleştirmenin Planlanması
7.1.1 Ürün Gerçekleştirmenin Planlanması – Ek
7.1.2 Kabul Kriterleri
7.1.3 Gizlilik
7.1.4 Değişiklik Kontrolü
7.2 Müşteri İle İlişkili Prosesler
7.2.1 Ürüne Bağlı Şartların Belirlenmesi
7.2.1.1 Müşterinin Tanımladığı Özel Karakteristikler
7.2.2 Ürüne Bağlı Şartların Gözden Geçirilmesi
7.2.2.1 Ürüne Bağlı Şartların Geçirilmesi – Ek
7.2.2.2 Kuruluş Üretim Fizibilitesi
7.2.3 Müşteri İle İletişim
7.2.3.1 Müşteri İle İletişim – Ek
7.3 Tasarım Ve Geliştirme
7.3.1 Tasarım Ve Geliştirme Planlaması
7.3.1.1 Birimlerarası Yaklaşım
7.3.2 Tasarım Ve Geliştirme Girdileri
7.3.2.1 Ürün Tasarım Girdileri
7.3.2.2 Üretim Prosesi Tasarım Girdileri
7.3.2.3 Özel Karakteristikler
7.3.3 Tasarım Ve Geliştirme Çıktıları
7.3.3.1 Ürün Tasarım Çıktıları – Ek
7.3.3.2 Üretim Proses Tasarım Çıktıları
7.3.4 Tasarım Ve Geliştirmenin Gözden Geçirilmesi
7.3.4.1 İzleme
7.3.5 Tasarım Ve Geliştirmenin Doğrulanması
7.3.6 Tasarım Ve Geliştirmenin Geçerli Kılınması
7.3.6.1 Tasarım Ve Geliştirmenin Geçerli Kılınması – Ek
7.3.6.2 Prototip Programı
7.3.6.3 Ürün Onay Prosesi
7.3.7 Tasarım Ve Geliştirme Değişikliklerinin Kontrolü
7.4 Satın Alma
7.4.1 Satın Alma Prosesi
7.4.1.1 Yasal Uygunluk
7.4.1.2 Tedarikçi Kalite Yönetim Sisteminin Geliştirilmesi
7.4.1.3 Müşteri Onaylı Kaynaklar
7.4.2 Satın Alma Bilgisi
7.4.3 Satın Alınan Ürünün Doğrulanması
7.4.3.1 Gelen Ürün Kalitesi
7.4.3.2 Tedarikçinin İzlenmesi
7.5 Üretim Ve Hizmetin Sağlanması
7.5.1 Üretim Ve Hizmet Sağlamanın Kontrolü
7.5.1.1 Kontrol Planı
7.5.1.2 İş Talimatları
7.5.1.3 İş Ayarlarının Doğrulanması
7.5.1.4 Önleyici Ve Kestirimci Bakım
7.5.1.5 Üretim Avadanlığının Yönetimi
7.5.1.6 Üretim Planlama
7.5.1.7 Servis Geri Bildirimi
7.5.1.8 Müşteri İle Servis Antlaşması
7.5.2 Üretim Ve Hizmet Sağlanması İçin Proseslerin Geçerliliği
7.5.2.1 Üretim Ve Hizmet Sağlanması İçin Proseslerin Geçerliliği – Ek
7.5.3 Tanımlama Ve İzlenebilirlik
7.5.3.1 Tanımlama Ve İzlenebilirlik – Ek
7.5.4 Müşteri Mülkiyeti
7.5.4.1 Müşteriye Ait Üretim Avadanlığı
7.5.5 Ürünün Muhafazası
7.5.5.1 Stoklama Ve Envanter
7.6 İzleme Ve Ölçme Cihazlarının Kontrolü
7.6.1 Ölçüm Sistemi Analizi
7.6.2 Kalibrasyon/Doğrulama Kayıtları
7.6.3 Laboratuvar Gereklilikleri
7.6.3.1 İç Laboratuvar
7.6.3.2 Dış Laboratuvar

8 Ölçme, Analiz Ve İyileştirme
8.1 Genel
8.1.1 İstatistiksel Araçların Tanımlanması
8.1.2 Temel İstatistik Kavramları Bilgisi
8.2 İzleme Ve Ölçme
8.2.1 Müşteri Memnuniyeti
8.2.1.1 Müşteri Memnuniyeti – Ek
8.2.2 İç Tetkik
8.2.2.1 Kalite Yönetim Sistemi Denetimi
8.2.2.2 Üretim Prosesi Denetimi
8.2.2.3 Ürün Denetimi
8.2.2.4 İç Denetim Planları
8.2.2.5 İç Denetçi Kalifikasyonu
8.2.3 Proseslerin İzlenmesi Ve Ölçülmesi
8.2.3.1 Üretim Proseslerinin İzlenmesi Ve Ölçülmesi
8.2.4 Ürünün İzlenmesi Ve Ölçülmesi
8.2.4.1 Yerleşim Muayenesi Ve Fonksiyonel Testler
8.2.4.2 Görünüm Parçaları
8.3 Uygun Olmayan Ürünün Kontrolü
8.3.1 Uygun Olmayan Ürünün Kontrolü – Ek
8.3.2 Yeniden İşlenen Ürünün Kontrolü
8.3.3 Müşteri Bilgisi
8.3.4 Müşteri Feragati
8.4 Verilerin Analizi
8.4.1 Verilerin Analizi Ve Kullanılması
8.5 İyileştirme
8.5.1 Sürekli İyileştirme
8.5.1.1 Kuruluşun Sürekli İyileştirmesi
8.5.1.2 Üretim Prosesi İyileştirmesi
8.5.2 Düzeltici Faaliyet
8.5.2.1 Problem Çözme
8.5.2.2 Hata Önleme
8.5.2.3 Düzeltici Faaliyet Etkisi
8.5.2.4 İade Ürün Test/Analizi
8.5.3 Önleyici Faaliyet


ISO / TS 16949:2002’nin Maddeleri
Bölüm No Bölüm Adı
4.0 Kalite Yönetim Sistemi
5.0 Yönetimin Sorumluluğu
6.0 Kaynak Yönetimi
7.0 Ürün Gerçekleştirme
8.0 Ölçüm, Analiz ve iyileştirme



4.0 Kalite Yönetim Sistemi
_ Süreçleri ve ilişkilerini Tanımla
_ Kriter ve Yöntemleri Belirle
_ Gerekli Kaynakları Güvence Altına Al
_ Süreçleri Sürekli iyileştir
_ Sonuçlar itibariyle Faaliyet Planla
_ Faaliyetleri Uygula, Ölç, izle
_ Kalite Yönetim Sistemi Yapısını Kur
_ El Kitabı
_ Prosedürler
_ Kalite Politikası ve Hedefleri
_ Kayıtlar

Genel bir şart olarak, süreçlerin tanımlanması, birbirleri ile olan ilişkilerinin açıklanması, kriter ve yöntemlerinin belirlenmesi, gerekli kaynakların güvence altına alınması, süreçlerin sürekli iyileştirilmesi ve planlanan sonuçlara ulaşılması için gerekli faaliyetlerin uygulanması, ölçülmesi ve gözlenmesi istenmektedir. Dış kaynaklı proseslerin kontrol sorumluluğu tanımlanmalıdır. Bu maddeye göre, ayrıca, kalite politikası ve hedefler yazılı halde ifade edilmeli, kalite el kitabı hazırlanmalı, standardın öngördüğü prosedürler ve süreç yönetimi için ihtiyaç duyulan bilgi ve faaliyetler yazılmalı ve standardın işaret ettiği kayıtlar müşteri gereksinimlerine uygun olarak tutulmalıdır. Mühendislik şartnameleri değişikliklerinin devreye alınması süreci göz önüne alınmalıdır.

5.0 Yönetimin Sorumluluğu
_ Süreçleri ve ilişkilerini Tanımla
_ Kriter ve Yöntemleri Belirle
_ Gerekli Kaynakları Güvence Altına Al
_ Süreçleri Sürekli iyileştir
_ Sonuçlar itibariyle Faaliyet Planla
_ Faaliyetleri Uygula, Ölç, izle
_ Kalite Yönetim Sistemi Yapısını Kur
_ El Kitabı
_ Prosedürler
_ Kalite Politikası ve Hedefleri
_ Kayıtlar

Bu maddede, üst yönetimin kalite yönetim sistemine olan ilgisi ve bağlılığı ele alınmaktadır. Örneğin, üst yönetimden müşteri taleplerinin ve ihtiyaçlarının tespiti; ayrıca müşteri isteklerinin karşılanmasının önemini kuruluşa iletmesi istenmektedir. Proseslerin etkenlik, etkililik ve verimliligi periyodik gözden geçirilmelidir. Kalite yönetim sisteminin performansı ve kalitesizlik maliyetleri değerlendirilmeli ve iş planları oluşturulmalıdır. Üst yönetimin, bu çerçevede; kalite yönetim sistemini bir bütün halinde planlaması, yönetim temsilcisini ataması, müşteri temsilcisi ataması, kalite sorumluluğunun tayini, müşteri odaklı kalite hedeflerini tüm çalışanlara benimsetmesi, kuruluş içerisindeki sorumluluk ve yetkileri tanımlaması, sistemi gözetmesi ve iç iletişimi sağlıklı bir şekilde kurması gerekmektedir.

6.0 Kaynak Yönetimi
Müşteri ihtiyaçlarının Tam ve Zamanında Karşılanabilmesi için ;
_ Bina
_ Ekipman
_ Yazılım
_ Donanım
_ Personel
_ Eğitim
_ .........
İhtiyaçlarının Tespit ve Temini Gerekir.

Kuruluş, müşteri ihtiyaçlarını tam ve zamanında karşılayabilmek için bina, ekipman, yazılım, donanım, personel, eğitim ve benzeri ihtiyaçlarını tespit ve temin etmelidir. Var ise personele ürün tasarım yeteneği kazandırılmalı, is bası eğitimleri eksiksiz verilmeli, çalışan motivasyonu sağlanmalı, beklenmedik durumlara karşı acil durum planları yapılmalı, bina ve çalışma alanlarının temizliği sağlanmalı, ürün güvenliğinde çalışanların riski minimize edilmelidir.

7.0 Ürün Gerçekleştirme

_ Süreçleri Planla ve Kriterleri Belirle
_ Nakliye ve Sonrası Dahil Tüm Ürün Şartlarını Belirle
_ Müşteri Taleplerini işi Kabul Etmeden Önce Gözden Geçir
_ Ürün ve Süreçlerin Sürekli iyileştirilmesi için Müşteri ile iletişim Sağla ve Elde
Edilen Bilgileri Geri Besle
_ Tasarım ve Geliştirmeyi
_ Planla
_ Kontrol Et
_ Gözden Geçir
_ Doğrula
_ Geçerlilik Kazandır
_ Satın almayı
_ Seçilmiş Tedarikçilerden Gerçekleştir
_ Satın Alınan Girdileri Doğrula
_ Üretimi Kontrollü Gerçekleştir
_ Müşteri Malını, Kendi Sisteminin Parçası Kabul Et
_ Taşıma, Ambalajlama, Depolama ve Sevkıyatı Ürün Özelliklerini Muhafaza
Edecek Şekilde Planla ve Uygula
_ Ölçüm ve/veya Kontrol Ekipmanlarının Kalibrasyon/Doğrulamalarını
Gerçekleştir

Ürünü elde etmek üzere gerekli süreçler planlanmalı; kriterler belirlenmelidir. Bu Sart, ISO 9001:1994’deki kalite planı ile benzerlik arz etmektedir. Kabul kriterleri tanımlanmalı, gizlilik sağlanmalı, değişiklikler kontrollü yapılmalıdır. Müşteri tarafından belirlenen şartlar, nakliye ve nakliye sonrası şartlar ve yasal şartlar da dahil olmak üzere ürün ile ilgili tüm şartlar belirlenmelidir. Özel karakteristikler tüm dokümantasyona yansıtılmalıdır. Müşteri talepleri, isi kabul etmeden önce gözden geçirilmelidir. Kuruluş, müşteri ile sürekli bir iletişim kurarak, şikâyetler dâhil, geri besleme almaya çalışmalıdır. Tasarım ve geliştirme faaliyetleri çok disiplinli yaklaşım ile planlanmalı, kontrol altında yürütülmeli, tanımla evrelerde kayıt altına almak sureti ile de gözden geçirilmeli, prototip programı ve/veya ürün onay prosesi ile doğrulanmalı ve geçerli kılınmalıdır, değişiklikler kontrollü yapılmalıdır. Ürün ve/veya proses tasarım girdileri ve çıktıları tanımlanmalı ve dokümante edilmelidir. Özel karakteristikler kontrol planına ve diğer ürün/proses dokümantasyonuna islenmelidir. Satın almalar, ön değerlendirmeye tabi tutulmuş ve müşteri tarafından aksi belirtilmedikçe en az ISO 9000:2000 sertifikalı ve sürekli geliştirilen tedarikçilerden yapılmalı; satın alınan girdiler doğrulanmalıdır ve girdiler yasal düzenlemelere uygun olmalıdır. Tedarikçiler performansları bakımından sürekli izlenmeli, ürünlerin girdi kontrolleri tanımlanmalıdır. Kuruluş, üretimi kontrollü bir şekilde gerçekleştirmelidir. Kontrol planı, FMEA, is talimatları, başlama onay dokümanları, önleyici ve koruyucu bakım, takımlandırma, üretim programlama ve diğer ilgili proses sistemi ve dokümantasyonu tanımlanmalı ve hazırlanmalıdır / uygulanmalıdır. Ürünlerin izlenebilirliği sağlanmalıdır. Müşteriye ait ürünler (ürün, takım, ekipman vb.) tanımlanmalı ve korunmalıdır. Tasıma, ambalajlama, depolama ve sevkıyat açısından ürün nitelikleri korunmalıdır. Ölçüm cihazlarının kalibrasyon / doğrulamaları müşteri tarafından aksi belirtilmedikçe ISO/IEC 17025 veya muadili bir standarda göre akredite labortauvarlar (iç / dış)  kullanılarak yapılmalıdır. Ölçüm sistemleri analizi ve kalibrasyon / doğrulama çalışmaları planlı yapılmalı ve kayıtları muhafaza edilmelidir. Var ise iç laboratuar çalışma sistemi tanımlanmalı ve ISO/IEC 17025 veya muadili bir standarda uygun el kitabı hazırlanmalıdır.

8.0 Ölçüm, Analiz ve iyileştirme

_ Müşteri Memnuniyetini Periyodik Olarak Ölç ve Arttır
_ Kuruluş içi Değerlendirmeler Yolu ile Sistemin Durumunu Ölç ve Sürekli
Geliştir
_ Ürün ve Süreçleri, Tanımladığın Parametreler itibariyle Ölç ve Sürekli iyileştir
_ Uygun Olmayan Ürünün iç/Dış Müşteriye Sevkini Önle
_ istatistik Teknikleri Kullanarak Topladığın Verileri Değerlendirme ve iyileştirme
Faaliyetlerinde Kullan
_ Düzeltici ve Önleyici Faaliyetler Yolu ile Uygunsuzlukların Kesin Çözümünü
Bul ve Tekrarına Müsaade Etme
_ Sıfır hatayı Hedefle


Standardın bu yeni versiyonunda “muayenenin” oldukça ilerisinde bir yaklaşım sergilenmektedir. Standart; ölçme ve analiz ile ürün uygunluğunun gösterilmesini, kalite yönetim sisteminin uygunluğunun sağlanmasını ve etkinliğinin sürekli iyileştirilmesini istemektedir.Kullanılan istatistik teknikler tanımlanmalı ve tüm personele gerekli eğitimler verilmelidir. Bu çerçevede, müşteri memnuniyeti ölçülmeli ve bu yolla memnuniyet derecesi artırılmalıdır. Ölçümlerde sevk edilen ürünlerin kalite performansı, saha ve müşteri iadeleri, tam zamanında sevkıyat gibi performans göstergeleri dikkate alınmalıdır. Kuruluş, iç tetkikler yoluyla kalite yönetim sisteminin uygunluğunu göstermelidir. Ürün, üretim prosesi ve sistem yeterlilik kazandırılmış bölüm bağımsız iç denetçiler tarafından ve planlı olarak gerçekleştirilmelidir. Ürün ve süreçler uygun ölçüm teknikleri, örnekleme planları ve kabul kriterleri kullanılarak ölçülmeli ve izlenmelidir. Müşteri tarafından aksi belirtilmedikçe yıllık ürün layout ölçümleri planlı bir şekilde gerçekleştirilmelidir. Görünüş parçaları için kontrol ortamı tanımlanmalıdır, şahit numuneler saklanmalıdır. Uygun olmayan ürünler kontrol altında tutularak, bunların müşteriye sevki önlenmelidir. Yeniden islenen ürünler kontrol edilmelidir. Sapmalı ürünler için müşteri feragati alınmalıdır. Kuruluş, uygun istatistik teknikleri kullanarak verileri analiz etmeli, eğilimleri belirlemeli ve iyileşme fırsatlarını yakalamalıdır. Organizasyonun ve proseslerin sürekli iyileştirilmesine endekslenilmelidir. Düzeltici ve önleyici faaliyetler ile mevcut uygunsuzluklar bir daha tekrarlamayacak biçimde ortadan kaldırılmalı; olası uygunsuzlukların önüne geçilebilmelidir. Poka-yoke, otomatik kontrol sistemleri, problem çözme ve önleme vb. Gibi önlemeye dönük yaklaşımlar sürekli düşünülmeli ve uygulanmalıdır. Ret edilen ürünler test ve analiz edilmeli ve raporlanmalıdır.